Jak zwiększyć rentowność produkcji mleka w okresie jesiennym i zimowym? Rola mikroskładników w poprawie zawartości białka i tłuszczu

Okres jesienno-zimowy to dla producentów mleka jedno z największych wyzwań. Zmieniające się warunki środowiskowe, mniejsza dostępność świeżej paszy zielonej oraz konieczność przestawienia żywienia na TMR (Total Mixed Ration) opartym na kiszonkach i paszach treściwych, może prowadzić do zwiększonych kosztów produkcji w gospodarstwie mleczarskim.

Zwiększenie rentowności produkcji mleka wymaga kompleksowego podejścia, które łączy optymalizację dawki pokarmowej, poprawę parametrów mleka oraz dbanie o zdrowie i kondycję stada. Szczególną rolę odgrywa tutaj precyzyjne zbilansowanie dawki żywieniowej oraz kontrola mikroskładników, które mają bezpośredni wpływ na zawartość białka i tłuszczu w mleku.

Optymalizacja żywienia bydła mlecznego jesienią i zimą – na co zwrócić uwagę?

W okresie chłodnym, kiedy dostęp do świeżej paszy jest ograniczony, podstawą żywienia stada są kiszonki oraz pasze treściwe. Wysoka jakość kiszonki, wyróżniająca się odpowiednim udziałem skrobi i strawnością włókna, jest kluczowa dla zapewnienia energii potrzebnej bydłu mlecznemu do produkcji mleka o wysokiej wydajności. Warto zwrócić uwagę na wybór odmian kukurydzy o optymalnych parametrach kiszonkowych, co pozwala na znaczną redukcję kosztów produkcji paszy i zwiększenie efektywności wykorzystania dostępnych zasobów w gospodarstwie.

Precyzyjne zbilansowanie dawki paszowej, dopasowane do aktualnych potrzeb zwierząt, pozwala maksymalnie wykorzystać potencjał produkcyjny stada. Niezbędna jest współpraca z doradcą żywieniowym, który dopasuje składniki pokarmowe tak, by ograniczyć ryzyko chorób metabolicznych i obniżonej odporności, które często pojawiają się właśnie w okresie jesienno-zimowym. Odpowiednie bilansowanie dawki wpływa nie tylko na wysokość produkcji mleka, ale także na jego skład jakościowy i zdrowotność zwierząt.

Co jeszcze wpływa negatywnie na rentowność produkcji mleka? 

Główne czynniki, które negatywnie wpływają na rentowność hodowli w chłodniejszych miesiącach – poza kwestią żywienia bydła, to:

1. stres cieplny (ochłodzenie): mimo że krowy mleczne są stosunkowo odporne na zimno, ekstremalne spadki temperatur lub przeciągi mogą zwiększać zapotrzebowanie energetyczne na utrzymanie ciepła, kosztem produkcji;
2. zdrowie racic i wymion: wilgoć i błoto (jesień) oraz niskie temperatury i słaba wentylacja w oborze (zima) zwiększają ryzyko mastitis i kulawizn, bezpośrednio obniżając rentowność;
3. obniżona strawność i wykorzystanie składników odżywczych: niejednokrotnie zimowe pasze objętościowe są mniej strawne, a ich niższa stabilność mikrobiologiczna (np. mykotoksyny) dodatkowo obciąża metabolizm krowy.

Wszystko to wpływa na spadek jakości mleka – głównie zawartości tłuszczu i białka, które mają kluczowe znaczenie przy rozliczeniach z mleczarniami. Obniżona zawartość tych składników nie tylko zmniejsza dochód za litr mleka, ale także może skutkować nałożeniem kar finansowych przez odbiorców.

Od czego zależy zawartość tłuszczu i białka w mleku? Na skład wpływa szereg czynników:

• genetyka krowy (rasa, linia hodowlana),
• stadium laktacji,
• stan zdrowia (np. subkliniczna ketoza obniża białko),
• bilans energetyczny,
• jakość i struktura dawki pokarmowej,
• udział i biodostępność mikroskładników.

Rola mikroskładników w składzie mleka

Mikroskładniki, takie jak biotyna, selen, cynk i witaminy (A, D, E), mają istotny wpływ na wartość odżywczą mleka oraz na zawartość białka i tłuszczu w jego składzie. Ich niedobory mogą powodować spadek jakości mleka, obniżenie odporności krów, a w efekcie zmniejszenie produkcji.

Wprowadzenie mikroskładników do dawki żywieniowej w okresie jesienno-zimowym pomaga utrzymać stabilną produkcję oraz wysokie parametry mleka, zwłaszcza zawartość białka i tłuszczu, które są kluczowe zarówno dla jakości produktu, jak i jego ceny na rynku.

Jakie mikroskładniki mają kluczowe znaczenie w przypadku produkcji mleka? 

• Biotyna stymuluje metabolizm tłuszczów (współuczestniczy w metabolizmie glukozy i lipidów), co przekłada się na wyższą zawartość tłuszczu w mleku. Poprawia zdrowie racic, co jest ważne podczas zimy.
• Selen działa jako silny antyoksydant, który wspiera układ odpornościowy, przeciwdziała stanom zapalnym wymienia i poprawia produkcję mleka. Dodatkowo poprawia zdrowie i funkcję wymienia, co ma pozytywny wpływ na efektywność syntezy białka.
• Cynk ma kluczowe znaczenie dla funkcji enzymatycznych w organizmie krowy, wpływając na produkcję białka mleka (wspiera syntezę białek w gruczole mlekowym) oraz optymalne funkcjonowanie układu odpornościowego. Poprawia zdrowie wymienia (obniża LKS), co chroni przed spadkiem zawartości białka.
• Niacyna obniża mobilizację tłuszczu z rezerw w początkowej laktacji (ogranicza ketozę), oszczędzając go dla syntezy mleka. Stabilizuje poziom tłuszczu, zwłaszcza u krów w ujemnym bilansie energetycznym. 
• Witaminy A, D i E są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i utrzymania zdrowia tkanek, co przekłada się na wyższą jakość mleka.
• Magnez jest niezwykle ważny w funkcjonowaniu enzymów metabolicznych i stabilizacji pH żwacza. Jest kluczowy dla buforowania i prawidłowej fermentacji, co jest niezbędne dla syntezy kwasu octowego (prekursora tłuszczu). 
• Miedź jest istotna w funkcjonowaniu enzymów detoksykacyjnych i w syntezie białek transportowych. Wpływa na wydajność wykorzystania aminokwasów i białka.

Dlaczego warto wybierać mieszanki paszowe uzupełniające dla krów w okresie laktacji?

Mieszanki paszowe uzupełniające oraz biopreparaty DOLFOS zostały stworzone, by w pełni wspierać żywienie wysokowydajnych krów w okresie laktacji.

Wprowadzenie produktów DOLFOS do diety zapewnia:

• stabilizację żwacza: usprawnia procesy fermentacyjne i stabilizuje środowisko żwacza;
• stymulację wykorzystania i konwersji składników odżywczych, prowadząc do zwiększonej produkcji mleka o pożądanej jakości technologicznej.

Dodatkowo stosowanie naszych produktów zapewnia nie tylko wydajną produkcję mleka, ale także koncentruje się na zdrowotności i dobrostanie zwierząt. Produkty DOLFOS gwarantują:

• pokrycie zapotrzebowania krów w okresie laktacji: mieszanki paszowe uzupełniające i biopreparaty w pełni uzupełniają bytowe zapotrzebowanie, niwelując niedobory witamin, makro- i mikroelementów;
• ochronę zdrowia: preparaty wspierają zdrowotność wymion, poprawiają ogólną odporność oraz status zdrowotny zwierząt;
• profilaktykę – zmniejsza się ryzyko występowania chorób metabolicznych;
• stymulację metabolizmu i pomoc w redukcji stresu cieplnego.

Jakie produkty dla krów w okresie laktacji warto wybrać? 

Preparaty DOLFOS to gwarancja stabilnej pracy żwacza, efektywnej konwersji paszy oraz pełnego pokrycia potrzeb zdrowotnych krów mlecznych, co przekłada się na wysokiej jakości produkcję. Na co warto postawić? 

Dolmix BM lactan to preparat, który jest przeznaczony dla krów o wysokiej wydajności mlecznej, a także tych, które mają problemy z kończynami, rozrodem i somatyką. Cechuje go wysoka zawartość witamin, w tym A, E, D3, K i B12, a także biotyny, choliny i niacyny. Zawiera mikroelementy w formie hydroksychlorków, które gwarantują maksymalne wchłanianie w przewodzie pokarmowym, Dodatkowo preparat ma w składzie siarkę, która wpływa na skórę, sierść i odporność krów. 

W ofercie dostępny jest także preparat Dolmix BM lactan o wzbogaconej formule, czyli Dolmix BM lactan ProRum MET. Dodatkowo w składzie znajdują się: 

• żywe kultury drożdży, które m.in. poprawiają strawność paszy i zapewniają zwiększoną produkcję mleka;
• łatwostrawne węglowodany, które ograniczają prawdopodobieństwo wystapienia ketozy i przemieszczania trawieńca; zwiększają pobór paszy, a także gwarantują efektywniejszy przebieg procesów fermentacyjnych w żwaczu;
• beta glukany i mannanooligosacharydy (MOS), które wiążą mykotoksyny i stymulują układ odpornościowy krów;
• metionina dojelitowa, która poprawia profil aminokwasowego białka, zwiększając produkcję mleka o odpowiednim profilu; dodatkowo pomaga zapobiegać stłuszczeniu wątroby, zapewniając wysoką wydajność także podczas stresu cieplnego;
• metoninga dożwaczowa – zwiększa pulę białka żwaczowego. 

Dolmix BM lactan MET to preparat Dolmix BM lactan, który został wzbogacony o metioninę. Dodatek znacznie poprawia profil aminokwasowego białka. Przekłada się to na wyższą produkcję mleka o odpowiednim składzie, a także na lepsze wskaźniki rozrodcze. 

Dolmix Lacto-Booster jest specjalistycznym dodatkiem żywieniowym, przeznaczonym do stosowania równolegle z podstawowymi mieszankami uzupełniającymi. Jego zadaniem jest dostarczenie celowanej odpowiedzi żywieniowej na wyjątkowo wysokie wymagania krów w momentach nasilonego wysiłku metabolicznego. Preparat zawiera starannie wyselekcjonowane substancje czynne o bardzo wysokiej biodostępności, które kompleksowo wspierają funkcje metaboliczne. Składniki aktywne intensywnie wspomagają prawidłową pracę żwacza i wątroby. Dzięki zastosowaniu składników chronionych Dolmix Lacto-Booster zapewnia zwierzętom pewne i stabilne wsparcie energetyczne dokładnie wtedy, gdy jest ono najbardziej potrzebne w cyklu laktacyjnym. Dolmix Lacto-Booster to skoncentrowany dodatek, który pomaga krowom utrzymać wydajność i kondycję, dostarczając zoptymalizowaną energię w krytycznych fazach laktacji.

Pełne zabezpieczenie potrzeb bytowych krów o wysokim potencjale produkcyjnym zapewnia mieszanka paszowo-uzupełniająca Dolmix BM p. W jej składzie znajduje się optymalna ilość witamin, makro- i mikroelementów, a także unikalny zestaw substancji buforujących, drożdże paszowe i Dolvet B (komplet antyoksydantów). 

W przypadku stad o wyższej wydajności warto sięgnąć po mieszankę Dolmix BM p +, która jest wzbogacona o  kwas pantotenowy. Zawiera większą ilość witamin A i E, a także biotynę. Ma również wyższy poziom magnezu. 

Jeśli chodzi o krowy, które mają podwyższony poziom komórek somatycznych w mleku, odpowiednim wyborem jest Dolmix BM SOMAT PLUS. To mieszanka, która zapobiega zaburzeniom metabolicznym. Zawiera zbilansowane składniki mineralne – potas, selen i mikroelementy w postaci hydroksychlorków. Dzięki składnikom, które podnoszą odporność (witaminy A, D3, E oraz beta-karoten i probiotyk), preparat podnosi odporność i wpływa na obniżenie LKS w mleku.

Dolmix BT to mieszanka paszowa uzupełniająca, opracowana specjalnie, aby zapobiegać występowaniu tężyczki pastwiskowej u bydła. Preparat ma wysoką zawartość magnezu. Pomaga zwiększyć ogólną odporność zwierząt, a także ich tolerancję na stres. Przyczynia się do poprawy pobierania paszy – stymuluje apetyt. Podczas podawania preparatu, należy kontrolować parametry mleka (zawartość tłuszczu, białka i mocznika), równoważyć BTJN i BTJE, a także utrzymywać odpowiednią ilość feNDF. Dodatkowo Dolmix BT dostępny jest także w formie lizawki, jako Dollick BT. 

Krowom o niższym potencjale genetycznym i średniej wydajności mlecznej, powinno podawać się Dolmix BM. To mieszanka, która zapewnia pełne pokrycie podstawowych potrzeb bytowych oraz produkcyjnych. Ogranicza niebezpieczeństwo wystąpienia niedoborów. Rekomendowana jest szczególnie dla stad, które są prowadzone w sposób tradycyjny, uwzględniający sezonowość żywienia.

Dollick BM + to lizawka, która ogranicza niedobory u krów mlecznych. Dzięki specjalistycznym dodatkom ziołowym, preparat zwiększa wydajność mleczną, wpływa na poprawę apetytu oraz lepsze wykorzystanie paszy. Dodatkowo stymuluje produkcję śliny, co wspomaga prawidłowe trawienie. Proces lizania obniża stres. 

Dolmet to uzupełniająca mieszanka paszowa stanowiąca efektywne źródło azotu, białka oraz metioniny chronionej dojelitowo, przeznaczona zarówno dla krów mlecznych, jak i bydła opasowego. Dolmet działa na kilku poziomach, optymalizując procesy trawienne. Zapewnia:

• syntezę białka w żwaczu: dostarcza azot niezbędny do szybkiej syntezy białka przez mikroorganizmy żwacza, które następnie są trawione i wchłaniane w jelicie cienkim.
• synchronizację żwacza: jest szczególnie skuteczny przy dawkach zawierających szybko rozkładane węglowodany (np. kiszone ziarno), pomagając doskonale synchronizować pracę żwacza.
• oszczędność w dawce: umożliwia częściowe zastąpienie tradycyjnych, drogich śrut poekstrakcyjnych (sojowej i rzepakowej). 100 g Dolmetu ma ekwiwalent białkowy odpowiadający 280 g poekstrakcyjnej śruty sojowej.

Dodatek metioniny dojelitowej maksymalizuje wykorzystanie białka, które trafia bezpośrednio do jelita cienkiego. Produkt doskonale miesza się z paszą i jest chętnie pobierany przez zwierzęta. Efektywne wykorzystanie paszy prowadzi do zwiększenia produkcji mleka u krów oraz poprawy przyrostów masy ciała u bydła opasowego. Dolmet to wysokobiałkowy i smaczny dodatek, który optymalizuje bilans azotowo-białkowy w dawkach, prowadząc do wyższej wydajności (mlecznej lub opasowej) przy możliwości obniżenia udziału tradycyjnych śrut.

Zwiększenie rentowności produkcji mleka w okresie jesienno-zimowym nie musi oznaczać jedynie zwiększenia wydajności krów. Równie ważna, a często bardziej opłacalna, jest poprawa jakości mleka, czyli wzrost zawartości tłuszczu i białka. Kluczem do tego jest prawidłowo zbilansowane żywienie, z naciskiem na mikroskładniki, które wpływają na metabolizm, zdrowie wymienia oraz wydajność energetyczną krowy.

Wdrażając skuteczne strategie suplementacyjne – oparte na nowoczesnej wiedzy żywieniowej i analizie składu mleka – hodowcy mogą nie tylko utrzymać, ale wręcz zwiększyć dochody w najbardziej wymagających miesiącach sezonu.